Szlaki województw śląskiego i opolskiego

Za prezbiterium kościoła p.w. świętego Jerzego w Rydułtowach znajduje się okazały krzyż pokutny. Pierwotnie stał na starym cmentarzu po zachodniej stronie kościoła. Ma 157 cm wysokości i 70 cm rozpiętości ramion, których grubość sięga 30 cm. Wykonany jest z jednego bloku miejscowego piaskowca. Krzyże pokutne to surowe, kamienne formy wykute w monolitycznych blokach skalnych. Stawiali je mordercy w miejscach zbrodni. Był to rodzaj prywatnej lub prywatno-kościelnej umowy pokutnej zawieranej przez zainteresowane strony -- rodzinę ofiary oraz mordercę. Na określenie traktatów pokutnych przyjęła się w średniowieczu nazwa compositio. Sprawca zbrodni był najczęściej zobowiązany do pokrycia kosztów pogrzebu ofiary, przewodu sądowego, przekazania rodzinie ofiary ustalonej kwoty pokutnej tzw. "główszczyzny", a także utrzymania i wychowanie sierot po zabitym. Na rzecz kościoła winien był przekazać określoną ilość wosku oraz zamówić określoną wyrokiem ilość mszy świętych w intencji ofiary. Poza pielgrzymką do jednego z ówczesnych sanktuariów na miejscu zbrodni morderca musiał wystawić własnoręcznie wykuty krzyż lub kapliczkę jako wyraz pokuty. Wyjątkowość rydułtowskiego krzyża polega na tym, że spośród kilkudziesięciu zachowanych na Górnym Śląsku krzyży pokutnych jest jedynym w Polsce i jednym z czterech w Europie krzyżem z dwoma poziomymi belkami, tzw. patriarchalnym.