Szlaki województw śląskiego i opolskiego

Dawna stara synagoga została wzniesiona około 1826 r. przy ulicy Synagogengasse (współcześnie róg ulic Kołłątaja i Placu Mieroszewskich) i służyła lokalnej społeczności żydowskiej przez niemal sto lat. Była to niewielka, murowana budowla, charakterystyczna dla XIX-wiecznych synagog miejskich na Śląsku, pełniąca funkcje modlitewne i edukacyjne. W jej wnętrzu odbywały się nabożeństwa, nauka Tory oraz spotkania lokalnej gminy. Po wybudowaniu nowej, większej synagogi w 1927 r. budynek został sprzedany i przystosowany do celów świeckich, między innymi jako świetlica parafialna. Mimo zmian zachował jednak częściowo swój pierwotny układ wnętrza, co pozwala rozpoznać historyczną funkcję obiektu. Stara synagoga stanowiła centrum życia żydowskiej społeczności Mysłowic, która pod koniec XIX w. liczyła około 900 osób, a w okresie międzywojennym stopniowo malała. Dziś po synagodze nie zachowały się typowe symbole religijne, ale budynek pozostaje ważnym świadectwem obecności Żydów w Mysłowicach. Jest miejscem pamięci o kulturze i tradycjach społeczności, która przez dziesięciolecia współtworzyła życie miasta. Wspomniana nowa synagoga usytuowana była przy pl. Wolności, powstała w latach 1895–1899 według projektu firmy architektonicznej Ignatza Grunfelda z Charlottenburga. Budynek utrzymany był w stylu mauretańskim, a jego forma nawiązywała do wzorców architektonicznych znanych z Budapesztu, a także do pobliskich bożnic w Bielsku i Bytomiu. Synagogę wyróżniały dwie wysokie, ośmioboczne wieże zakończone kopułkami z iglicami, na których widniały Gwiazdy Dawida. W wyniku działań niemieckich synagoga została zniszczona we wrześniu 1939 r.