Zbiorowa mogiła wojenna mieszkańców Orzesza i okolic znajduje się w lesie zwanym Pasterniokiem między dzielnicami Jaśkowice, Centrum i Zawada. Jest miejscem pamięci ofiar II wojny światowej. W dniu 3 września 1939 r. Niemcy rozstrzelali tu 23 mieszkańców miejscowości, w tym powstańców śląskich i działaczy plebiscytowych. Zamordowani spoczywają w zbiorowej mogile, która została upamiętniona pomnikiem, stanowiąc symbol cierpienia ludności cywilnej podczas działań wojennych.
Miejsce to przypomina tragiczne wydarzenia pierwszych dni II wojny światowej w regionie i jest chronione jako element dziedzictwa kulturowego i historycznego. Szkoła w Orzeszu nosi imię Poległych na Pasternioku, podkreślając lokalne znaczenie tej kwatery. Grób jest łatwo dostępny, chociaż znajduje się w terenie leśnym. Miejsce należy odwiedzać z należytym szacunkiem, pamiętając o ofiarach wojny.
English
Cesky